Doorbraak in PFAS-aanpak: van vervuilde klei naar schone baksteen
De pilot is geslaagd. We pasten met succes een innovatieve methode toe om met PFAS vervuilde klei om te zetten in schone bakstenen. En dat op industriële schaal. Het resultaat is een duurzaam alternatief voor het storten van PFAS-klei. Het bedrijf Claybens voerde de pilot uit in samenwerking met de gemeente Doetinchem, provincie Gelderland, Caprice baksteen en Delgromij (onderdeel van de K3 organisatie).
Hoe je van vervuilde klei schone bakstenen maakt
Bakstenen worden lange tijd gebakken op temperaturen van 1.000 tot 1.200 graden Celsius. Deze temperaturen en de tijdsduur zorgen ervoor dat de chemische verbindingen waaruit PFAS bestaat, kapotgaan. In de stenen zit dus geen PFAS meer. De chemicaliën worden vernietigd in de oven. Claybens werkte meer dan 4 jaar aan deze oplossing. Eerst in het laboratorium en daarna steeds een stapje groter. In 2024 startte Claybens met partners uit de keten de eerste industriële pilot met vervuilde klei uit Doetinchem. In deze pilot verwerkten we PFAS-klei tot 50.000 schone bakstenen. Onafhankelijke tests bevestigen: de stenen zijn schoon, zijn veilig voor gebruik in de bouw en voldoen aan alle kwaliteitsnormen.
Succesvolle samenwerking
Voor dit succes werkten veel partijen samen. Gemeente Doetinchem stelde de vervuilde klei beschikbaar. Claybens leverde de techniek en leidde het project. Delgromij maakte en leverde de kleimengsels. Caprice baksteen bakte 50.000 bakstenen en opende hun fabriek voor alle metingen. Provincie Gelderland en het ministerie van Infrastructuur en Waterstaat stelden geld beschikbaar. Ook hielp provincie Gelderland zodat alles binnen de wetten en regels kon en veilig gebeurde. Omgevingsdienst Regio Arnhem verleende de vergunning.
Mooie rol voor Delgromij
Voor onze dochteronderneming Delgromij was een mooie rol weggelegd in deze pilot. Delgromij combineert kleiwinning met duurzame gebiedsontwikkelingen. Wij winnen klei en maken kleimengsels voor de keramische industrie: steen- en dakpannenfabrieken. Normaal gesproken gebruiken we hiervoor klei die we weghalen bij rivierverruimings- of natuurontwikkelingsprojecten. Meestal mengen we zo’n 5 soorten klei om de juiste samenstelling te krijgen. Daarbij kijken we naar de eigenschappen: korrelgrootte, hoeveelheid zand, enzovoort.
Mengsel van PFAS-houdende klei en 'normale' baksteenklei
Wim Vermeule, projectleider bij Delgromij: "In deze pilot wilden we ook PFAS-klei gebruiken. PFAS kun je niet zien. Om de samenstelling te bepalen, gebruikten we resultaten van bodemonderzoek. We maakten voor deze pilot een mengsel van PFAS-houdende klei en ‘normale’ baksteenklei (rivierklei). Het is mooi om te zien dat we nu ook deze kleisoorten kunnen gebruiken. Anders ligt het bij de stort. Wij kunnen er een product van maken én circulair werken. We werken graag mee aan innovaties om Nederland schoner te maken"
